Cánh Cò Quê Mẹ

Lâu lắm, tôi mới có dịp về thăm quê mẹ. Ngôi làng nghèo bé nhỏ nằm heo hút giữa biển đông, sông Vệ và núi Phụng, vẫn ở đó và không hề thay đổi dù năm, dù tháng đã đi qua. Vẫn con đường làng đất đỏ sâu hun hút giữa những rặng tre mồ côi xanh ngắt. Vẫn cánh đồng lúa ngày lên đòng, lá dày như những thanh kiếm nhỏ lưỡi nhọn vút lên trời. Vẫn hàng cau liên phòng tán nhỏ và đều, thân tăm tắp đợi bầy chim sẽ về làm tổ trong tiết xuân phân.

Dường như ở quê mẹ, những đám mây trời cũng khác, mây trắng đuôi chồn, vảy cá chuồn cá nục kéo dày từng lớp như một cánh đồng trên nền trời xanh vời vợi. Và gió, chưa bao giờ trong đời tôi lại thấy gió nhiều đến như vậy. Gió lớn thổi thao thiết qua dòng sông, bầu trời và cánh đồng lúa, mang theo mùi hương của cỏ nội ngày nở hoa dọc suốt những con đường nhỏ. Một buổi sáng thanh thản ở quê mẹ, tôi ra ngồi trước hiên nhà. Nắng ban mai trổ lên màu xanh khu vườn xưa một màu hồng tươi rực rỡ. Từ hiên nhà, có thể tha hồ ngắm từng đàn cò trắng đi ăn sớm. Ôi những cánh cò đẹp một vẻ đẹp chơn chất đồng quê. Chưa năm nào cò về đồng nhiều như vậy, đậu trắng phau những chân ruộng xanh non. Màu trắng - xanh tạo ra một vẻ bình yên chỉ có ở đồng quê. Buổi sáng bầy cò lũ lượt kéo nhau đi ăn. Chiều xuống lại lũ lượt kéo nhau về chốn cũ. Chỗ trú ẩn của đàn cò là gò bãi nổi giữa dòng sông. Hình ảnh đàn cò hạ độ cao, bay là đà trên mặt nước khi chiều xuống đẹp một cách kỳ lạ. Tôi đứng chôn chân bên dòng sông ngắm mê mải những dáng bay dịu dàng cho đến khi những cánh cò thấp dần và khuất sau cồn cát xanh xanh loài hoa muống biển.

 Có gì trong cuộc đời cò mà làm thao thức tâm hồn tôi đến vậy.

 Ðã từ lâu lắm trong tuổi thơ tôi, cánh cò là một phần nhưng là cái phần đau đớn nhớ thương của quê hương. Cành cò bay lả bay la gợi lên những câu chuyện cổ tích sặc sỡ sắc màu, cánh cò chiều đông bay bạt gió gợi lên hình ảnh mẹ lặn lội giữa đồng sâu. Mối liên tưởng cánh cò - dáng mẹ là nỗi ám ảnh suốt đời những ai đã từng có một tuổi thơ nghèo khó ruộng đồng. Xa khuất sau cánh cò - dáng mẹ là thầm lặng một nỗi biết ơn trời bể. Từ chín tháng mười ngày, mẹ đã sinh con, đã có lúc khổ nhục nuôi nấng con nên người. Máu, mồ hôi và nước mắt của mẹ là những bài học lớn, là gia tài cho con mang theo trong suốt cuộc làm người. Trong dáng cò, mẹ hiển hiện là biển xanh đồng rộng, mẹ là ánh bình minh ngày mới, là dòng sông, bầu trời và những hạt sương mai. Mẹ là ngọn gió nồm mát rượi ngày nắng quái, là bếp lửa rơm ấm nồng ngày đông giá giêng hai. Mẹ là con đường đưa con đến lớp buổi học đầu tiên sống để làm người. Mẹ là hương hoa hồng dại lẩn khuất thơm tho suốt một tuổi thơ con. Mẹ là bầu trời đêm mùa hạ đầy sao, những ngôi sao to sáng ngời vĩnh cửu. Mẹ là mặt đất rộng lớn cưu mang vàn vạn sự sống của chim muông, hoa lá và cỏ cây. Mẹ là Mẹ, cánh cò xưa buồn vui suốt đời dịu dàng, nhẫn nại, che chở đời con từ ấy vuông tròn...

 Có những năm tháng tôi đi học xa, cánh cò quê mẹ vẫn cứ bay hoài trong những giấc mơ về sáng. Trong mơ, tôi thấy tôi là con cò bé nhỏ bay theo mẹ tìm mồi. Tôi bay qua những ngọn núi cao, những dòng sông rộng, và cả biển lớn. Ở trên cao, mặt đất chợt như nhỏ lại, cánh đồng lúa thành một ô bàn cờ, và những thằng bù nhìn rơm chỉ còn bé như một chú búp bê gỗ, làm bằng rơm thô và áo cũ. Và cứ thế, tôi bay trong nỗi biết ơn vô hạn cuộc đời. 

 Và, suốt những ngày về quê mẹ, tôi thành tôi ngày xưa trẻ dại, tôi thành tôi vô tư như ngọn nắng bên thềm, ngắm cánh cò bay mà lòng yêu thương quá đỗi cuộc đời này.

Nguyễn Xuân Hoàng