Lăng mộ Trấn Quốc Công và quyển sách đồng mới phát hiện

Trùng tu lăng mộ bà cung nhân Cao Thị Diệu mẹ của Trấn Quốc Công vợ thứ 30 của vua Minh Mạng

Lăng mộ Trấn Quốc Công và mộ bà cung nhân Cao Thị Diệu táng tại khu vực gần An Lăng, nơi chôn cất ba vị vua Dục Đức, Thành Thái và Duy Tân, nay thuộc phường An Cựu, thành phố Huế. Theo Nguyễn Phúc Tộc thế phả: "Nguyễn Phúc Miên Tả là con thứ 65 của đức Thánh Tổ (Minh Mạng), mẹ là cung nhân Cao Thị Diệu. Ông sinh ngày 18 tháng 4 năm Quý Ty (05/06/1833). Thủa nhỏ ông thông minh ham học. Năm 1850 được phong là Trấn Ninh Quận Công. Năm Bính Tuất (1886) ông được phong Trấn Quốc Công. Ông mất ngày 08 tháng 07 năm Kỷ Sửu (1889), thọ 57 tuổi. Tẩm ở An Cựu (Hương Thuỷ, Thừa Thiên)". Thế nhưng qua một thời gian dài lăng mộ Trấn Quốc Công đã trở nên hoang phế, trong đó có mộ bà cung nhân Cao Thị Diệu (cách lăng mộ Trấn Quốc Công khoảng 15m), vợ thứ 30 của vua Minh Mạng.

Lăng Trấn Quốc Công có kích thước 9,60 x 8,80m, tường thành xây xung quanh cao 1m, dày 0,60m bằng gạch vồ; phía trước có trổ lối vào rộng 1m. Mặt tiền là bức bình phong, kế tiếp là nhà bia và bia. Bia cỡ 0,66 x 0,35 x 0,05m. bằng đá thanh, giữa bia khắc dòng chữ Hán "Trấn Quốc Công thuỵ công thuỵ Cung Lục"; sau nhà bia là nấm mộ hình chữ nhật. Tuy hoang phế nhưng lăng mộ Trấn Quốc Công vẫn được bác Đặng Ngọc Châu bảo vệ. Ông Bảo Hiền ở tại 08 Duy Tân, thành phố Huế nói: "Lăng mộ các vua nhà Nguyễn thì có nhân viên bảo vệ. Còn lăng ngài Trấn Quốc Công may mắn nhờ có bác Châu giữ nên không bị lấn chiếm".

Bia lăng mộ Trấn Quốc Công

Phần tường thành, tẩm mộ, nhà bia hiện đã bị rạn nứt, nghiên lún, còn mộ của bà cung nhân bị nhà cửa lấn chiếm, xây cất nhà sát tẩm mộ, nên anh Vĩnh Quyền và bà Công Huyền Tôn Nữ Diễm Thuý, hậu duệ phòng Trấn Quốc Công (nhà thờ tại 36 Nguyễn Công Trứ, Huế) đã tiến hành trùng tu hai ngôi mộ trên. Ông Vĩnh Quyền nói: "Đây là hai ngôi mộ cổ, cho nên trước khi trùng tu chúng tôi đã làm đơn gửi các cơ quan chính quyền địa phương, xin phục hồi lăng tẩm".

Cũng trong dịp này, ông Quyền cho chúng tôi biết hiện gia đình ông đang lưu giữ một quyển sách đồng. Sách khổ 13 x 22cm, có 4 tờ, 8 trang, sách được đóng bằng 4 khoen tròn cũng bằng đồng. Bìa một và bìa cuối chạm trổ hình rồng lượn, trong đó có 6 trang khắc chữ Hán theo lối chân phương, rõ nét. Nội dung quyển sách đồng như sau: "Duy Tự Đức tam niên, tuế thứ Canh Tuất, nhị nguyệt, Giáp Tý, sóc viện cửu nhật, Nhâm Thân. Thừa Thiên hưng vận, hoàng đế nhược viết: Trẫm duy thánh nhân kế thể thừa thiếu nhân hậu vi bửu. Vương giả phân mạo tạc thổ, thọ đức vụ tư. Chu kiến chư hầu, Hán phong đồng tính, kỳ nghĩa nhất dã. Trẫm chỉ thừa Đại Thống, khác thủ hàm quy, thức long mục tống chi ân, di đốc triển thân chi nghị. Tư nhĩ hoàng thân Miên Tả kim chi dũ ấm, ngân phái lưu huy, giảng đường thụ kinh lệ thư công vu tồn mẫn, minh đình ứng chế hiệt thi học chi tinh anh; hiền hiền thâm thú dư tâm; quý quý tải kê duy điển. Tư trước phong nhĩ vi Trấn Ninh Quận Công tứ chi sách  mệnh. Nhĩ kỳ chỉ thừa quyển sủng, khác tiền thiêm cung, tôn sở văn, hành sở tri, miễn tiền nhật tân chi đức, hưởng kỳ phúc, thành kỳ nữ, thương diên thế tước chi phong. Khâm tai.

Tự  Đức nhị thập nhị niên, cứu nguyệt, sơ nhật thập cải cấp". (Năm Canh Tuấn, niên hiệu Tự Đức thứ 3 (1850), ngày mồng một tháng hai là ngày Giáp Tý, vượt qua chính ngày là ngày Nhâm Thân (tức là ngày mồng chín tháng hai).

Quyển sách đồng

Vâng mệng trời, hưng khởi vận nước, hoàng đế cólời ban rằng: Trẫm nghĩ, bậc thánh nhân nối theo thể chế của vua cha, kính vâng thần chủ của tằng tổ, coi bà con ruột thịt là quý. Các bậc vương giả đã chia tranh đặt đất, chăm lo cho cây "đức" ngày càng phát triển xanh tươi, như nhà Chu dựng các nước chư hầu cho những người anh em ruột thịt, nhà nhà Hán phong đất cho bà con họ hàng, đều mang một ý nghĩa ấy. Ta kính vâng "Đại Thống" giữ gìn nền nếp tôn vinh, nhờ ơn trên mà họ hàng được thịnh vượng và cùng nhau hoà hợp, coi trọng việc hậu thực của họ hàng gần xa. Nay nghĩ đến ông hoàng thân Miên Tả, như một cành vàng sum suê, một nhánh bạc sáng ngời, đến nhà học gắng chăm sách vở, cố công trong đức tính khiêm nhường và mẫn cán. Trong khi ứng chế ở minh đình luôn nhặt nhạnh sự tinh anh của thi phú. Đức độ tôn trọng bậc hiền tài đã in đậm trong lòng ta, biết quý trọng bậc cao sang thành nếp ghi trong kinh điển. Nay ghi phong tặng ông tước "Trấn Ninh Quận Công", ban cho sách mệnh. Ông hãy kính giữ lấy ơn trên ân sủng càng tiến tới trong đức độ khiêm nhường và tỏ lòng kính cẩn. Quí những điều được nghe, làm những điều đã biết. Cố gắng hơn nữa để ngày càng mới ra, để hưởng được phúc lớn làm rạng rỡ nếp nhà, để giữ mãi tước lộc đời đời đã được phong tặng. Hãy kính cẩn vâng mệnh! Cải cấp ngày mồng một, tháng chín, năm Tự  Đức thứ 22 (1869)

 Nội dung quyển sách đồng cho thấy vua Tự Đức rất quan tâm đến việc giáo huấn đồng tộc, khuyến bảo gìn giữ nếp sống gia phong. Đây là một di sản văn hoá quí đã có cách đây 135 năm cần được lưu giữ, bảo tồn.